top of page

Vestibulaire migraine (VM)

Inleiding

Migraine is een hoofdpijnvorm die vaak voorkomt in onze bevolking en een belangrijke handicap kan vormen voor mensen die eraan lijden. Evenwichtsmigraine of vestibulaire migraine (VM) is daarentegen veel minder bekend waardoor de diagnose vaak laattijdig of helemaal niet wordt gesteld en personen met VM lang op zoek zijn naar een verklaring voor hun klachten. Het is nochtans één van de meest voorkomende oorzaken van evenwichtsproblemen. Deze webpagina heeft tot doel u informatie te geven over vestibulaire migraine (VM).

Klachten bij vestibulaire migraine

Migraine  is een aandoening die gekenmerkt wordt door aanvallen van hevige hoofdpijn met daarnaast klachten van misselijkheid, overgevoeligheid voor licht, geluid en/of hoofdbewegingen. Het wordt vaak beschouwd als een hoofdpijn- probleem, maar de laatste jaren is duidelijk geworden dat migraine ook zonder hoofdpijn kan voorkomen.
Bij vestibulaire migraine hebben patiënten klachten van plotse aanvallen van forse draaiduizeligheid en, net zoals bij migraine, kan deze draaiduizeligheid gepaard gaan met hoofdpijn, misselijkheid en braken, overgevoeligheid voor licht en geluid, of vlekken/flikkeringen voor de ogen (zogenaamde ‘visuele aura’s’). De forse draaiduizeligheid kan later overgaan naar gevoeligheid voor eigen lichaamsbewegingen of ijlhoofdigheid. In 50% van de gevallen komt er echter geen hoofdpijn voor tijdens de aanvallen. Dit maakt het moeilijker om de diagnose te stellen waardoor een accurate behandeling wordt uitgesteld. 
Vestibulaire migrainepatiënten zijn gevoelig voor wagenziekte of vertonen andere vormen van bewegingsgevoeligheid (kermisattracties, bootvaren,...) en we zien het frequenter voorkomen bij vrouwen in vergelijking met mannen. 
Veel patiënten met VM hebben (of hadden vroeger) last van migraineuze hoofdpijn en hebben nu terugkerende duizeligheidsklachten. Ook kan migraine familiaal voorkomen. Bij VM hoeft er geen hoofdpijn te zijn en lijkt de hoofdpijn soms helemaal niet op de vroegere “migraine hoofdpijn”. Daarnaast kan ook een wankel gevoel, duizeligheid door het zien van drukke (bewegende) beelden of een ijl gevoel in het hoofd ervaren worden. Deze klachten kunnen toenemen door verandering van houding of hoofdbewegingen.
Oorsuizen, een vol gevoel in het oor en (gevoel van) verminderd gehoor of stekende oorpijn kunnen ook voorkomen, net als bij de ziekte van Menière.
Sommige (vestibulaire) migrainepatiënten ervaren een gevoeligheid voor wind/koude of hebben klachten die lijken op sinusitis (lopende/verstopte neus of druk en pijn rondom de ogen). Deze pijn rond de sinussen of oorpijn kan de enige “hoofdpijn” zijn die optreedt bij een aanval van migraine.
Daarnaast kan er een overgevoeligheid zijn voor externe prikkels zoals licht, geluid of geuren.
Belangrijk te vermelden is dat niet al deze klachten altijd aanwezig zijn. Er hoeft dus niet per se hoofdpijn op te treden bij elke aanval en er kunnen dus ook alleen duizeligheidsklachten zijn. 
De duur van de duizeligheid varieert. Over het algemeen duurt de duizeligheid enkele uren; soms slechts enkele minuten (dan vaak meerdere keren per dag), maar soms ook meerdere dagen.

 

Oorzaak van vestibulaire migraine

Bij migrainepatiënten kan de gevoeligheid voor (externe) prikkels soms tijdelijk toenemen. Bijvoorbeeld door (extreme) vermoeidheid, onregelmatige nachtrust, te weinig eten, plotse weersveranderingen, lichamelijke inspanning/sporten en mogelijk ook ontspanning na stress. Deze prikkels kunnen de hersenen net het zetje geven tot een aanval. Voorbeelden van prikkels zijn (hard) geluid, fel licht, geuren, pijn of andere sterke prikkels. 
Bij vrouwen kunnen ook hormoonveranderingen zoals bij de menstruatie, zwangerschap en overgang een rol spelen. 
Het is nog grotendeels onbekend hoe een (vestibulaire) migraineaanval in de hersenen ontstaat. Het is wel bekend dat de hersenen tijdens een migraineaanval tijdelijk anders werken (er is “elektrische verstoring” in de hersenen). Er wordt aan meerdere oorzaken gedacht.

Diagnose van vestibulaire migraine

Voor de diagnose baseren we ons op de officiële criteria van de Barany Society (zie onderaan deze tekst in een aparte kader). De klachten bestaan uit een combinatie van aanvalsgewijze draaiduizeligheid (met een aanvalsduur tussen de 5 min en 72 uur), een voorgeschiedenis van migraine, een tijdelijke combinatie van evenwichtssymptomen en migrainesymptomen, zonder andere aantoonbare oorzaak die leidt tot het stellen van de diagnose vestibulaire migraine.
Let wel dat tot de helft van de gevallen, patiënten géén hoofdpijn kunnen hebben tijdens de duizeligheidsaanvallen. 
Om een goede diagnose te stellen is aanvullend onderzoek nodig: naast een grondig klinisch onderzoek wordt vaak een gehoortest (audiogram) en een evenwichtsonderzoek uitgevoerd. Ook kan het nodig zijn beeldvormend onderzoek te laten verrichten (MRI-scan) van hersenen of binnenoor. Deze dient vooral om andere oorzaken uit te kunnen sluiten.

Behandeling van vestibulaire migraine

Bij de behandeling van VM maken we onderscheid tussen aanvalsmedicatie en preventieve medicatie. Tijdens een aanval kunnen geneesmiddelen gebruikt worden om misselijkheid en braken tegen te gaan, de pijnklachten te verlichten en de duur van de aanval in te korten.
Als er vaak aanvallen optreden, kan preventieve medicatie helpen om de aanvallen te verminderen, onder andere een behandeling met vitamine B2 (Riboflavine 400 mg), samen met het vermijden van uitlokkende factoren (slecht slapen, stress en bepaalde voedingsmiddelen).

Wanneer er onvoldoende controle van de aanvallen bekomen wordt, kan een andere behandeling met medicatie gestart worden. Hiervoor zijn er verschillende klassen van medicatie mogelijk waarvan de belangrijkste zijn: bètablokkers, (tricyclische) antidepressiva, calciumkanaalblokkers, anti-epileptica en sartanen. Of deze medicatie dient opgestart te worden en aan welke dosis, dient steeds in overleg met de behandelende arts te gebeuren waarbij opvolging erg belangrijk is. Hierbij is het bijhouden van het soort klachten (lichtgevoeligheid, aanvallen van vertigo,...) met bijvoorbeeld een vestibulaire migrainekalender een handig hulpmiddel. Afhankelijk van de neveneffecten en effectiviteit dient de medicatie soms aangepast te worden. Deze medicatie heeft vaak enkele weken de tijd nodig alvorens deze begint te werken.
Naast medicatie is een regelmatige en gezonde levensstijl minstens even belangrijk en hierbij is het vooral belangrijk om “voldoende rust en regelmaat” te respecteren. Ook stress verminderen en voldoende bewegen hebben een gunstige evolutie op de aanvallen.

Verwacht beloop in de tijd van vestibulaire migraine

(Vestibulaire) migraine kan zeer wisselend optreden en is soms menstrueel of hormonaal gerelateerd. Soms hebben (vestibulaire) migrainepatiënten alleen maar een periode last van aanvallen, of treden aanvallen vanzelf minder vaak op.
Typisch aan episodische vertigo (zoals bij vestibulaire migraine of ziekte van Menière) is het onverwachts voorkomen van de aanvallen. Dit kan in sommige gevallen leiden tot onzekerheid en/of angstige gevoelens waarvoor psychologische begeleiding kan opgestart worden, indien gewenst.

Officiële wetenschappelijke criteria voor vestibulaire migraine:

A. Minstens vijf aanvallen met matige tot ernstige vestibulaire symptomen die 5 minuten tot 72 uur kunnen duren. 

 

B. Huidige of vroegere voorgeschiedenis van migraine met of zonder aura, volgens de criteria van de International Headache Society.

 

C. Een of meer van de volgende migrainesymptomen gedurende minstens de helft van de vestibulaire aanvallen: 

- Migraineuze hoofdpijn met op zijn minst twee van de volgende eigenschappen: 

- eenzijdige hoofdpijn;

- pulsatiel van aard;

- matige tot ernstige hoofdpijn;

- verergering bij fysische inspanningen.

- Fotofobie (overgevoelig voor licht) en fonofobie (overgevoelig voor geluid), 

visuele of andere aura’s.

 

D. Het gegeven dat andere oorzaken uitgesloten zijn door de nodige onderzoeken.

​

Referentie: Lempert T, Olesen J, Furman J, et al. Vestibular migraine: Diagnostic criteria. Journal of Vestibular Research. 2012;22(4):167-172. doi:10.3233/VES-2012-0453

​

www.thebaranysociety.org : De Barany Society is een internationale groep van experten die de diagnostische criteria van evenwichtsaandoeningen opstellen op basis van wetenschappelijke evidentie en onderzoek.

bottom of page